به احتمال زياد قصد او سوس الاقصى بوده است . « 1 » ابن خلدون مىنويسد : بنى مختار بن محمد . . . كه موطنشان در ملويه بود . . . بر سوس و نول استيلا يافتند . سوس بر كنارهء خشك رود سوس واقع است ، اين رود از كوه نكيسه به سمت غرب جارى است و درعه كه در درّه بزرگى از كوه درن واقع است . . . به سوى مغرب پيش مىرود تا در بلاد سوس ادنى به ريگستان مىپيوندد . « 2 » بكرى در قرن پنجم هجرى از سوس نام برده ولى بيشتر اوصاف او درباره سوس الاقصى است ، فقط آنجا كه مىنويسد : . . . عبد الله بن ياسين كشته نشد تا اينكه بر سجلماسه « 3 » و نواحى آن و سوس به‌طور كامل و اغمات و نول و صحرا مسلط شد . بكرى مىافزايد كه از ساحل رودخانهء نول تا وادى سوس ( سوس ادنى ) سه روز راه است . از وادى سوس تا لنگرگاه امقدول كه لنگرگاه امنى است و آنجا ساحل سرزمين سوس ( ادنى ) است . « 4 » سوس در گفتار بكرى ، به احتمال فراوان ، اشاره به هر دو سوس ادنى و اقصى است ولى نول از شهرهايى است كه نزديك سوس ادنى بوده و قاعدهء سوس محسوب مىشده است . « 5 » ياقوت در قرن هفتم هجرى مىنويسد : سوس در مغرب ناحيه‌اى است كه شهر آن طنجه است و به سوس ادنى معروف است . « 6 » يك قرن بعد از ياقوت ، ابو الفداء ضمن وصف سوس اقصى از قول ابن سعيد ، مىنويسد : اما سوس ( سوس ادنى ) ، در كتابها به ماوراء كوه درن از جانب جنوبى تا صحرا اطلاق مىشود و از نواحى آن بلاد درعه است كه گاه به سوس و گاهى به سجلماسه منسوب است . « 7 » سلا « 8 » نام فرانسوى آن ساله « 9 » شهر و بندرى باستانى در شمال غربى مراكش « 10 » ، كنار اقيانوس اطلس و بر ساحل شمالى رود ابورقراق مقابل شهر رباط قرار دارد . نام آن بسيار قديمى است و با خرابه‌هاى شهر فنيقى سالا يا سلاى باستانى كمى فاصله دارد . « 11 » پس از

--> ( 1 ) . البلدان ؛ ص 138 - 139 . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 5 ، ص 65 - 66 . ( 3 ) . Sejelmase ( 4 ) . المغرب فى ذكر بلاد افريقيه و المغرب ؛ ص 86 ، 162 - 163 و 168 . ( 5 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 5 ، ص 58 . ( 6 ) . معجم البلدان ؛ ج 3 ، ص 281 . ( 7 ) . تقويم البلدان ؛ ص 175 . ( 8 ) . Sala ( 9 ) . Sale ( 10 ) . Marakes ( 11 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 1311 .